Makale Analizi

Makale analizi, özellikle yüksek lisans ve doktora düzeyinde sıklıkla talep edilen bir çalışma türüdür. Ancak, ne kadar çok makale analizi yaparsanız yapın, yaptığınız çalışmayı sabit bir sisteme oturtamazsanız, her seferinde zorlanır ve benzer sıkıntılar yaşarsınız. Aşağıda paylaştığım sorular, makale analizini sistematik hale getirerek yaşanacak zorlukları en aza indirmek amacıyla tasarlanmıştır. Aşağıdaki soruların tamamını yanıtlayarak istediğiniz şekilde biçimlendirebilir ve mükemmele yakın bir makale analizi elde edebilirsiniz.

SORULAR

YAZAR BİLGİLERİ

  1. Makalenin yazarı hakkında bilgimiz var mı? Kim olduğunu araştırdık mı? Yazılı ödevimizde ya da sözlü sunuşumuzda kendisinden kısaca nasıl söz edebiliriz? (Öğretim üyesi, uzman, bir kurumun kurucusu, başkanı, şu konudaki çalışmalarıyla tanınıyor vb.)

TÜRÜ, TARİHÇESİ VE MECRASI

  1. Makale hangi türe giriyor? (Kitap bölümü, bilimsel bir dergide yayımlanmış, ansiklopedi maddesi, popüler bir dergide yayımlanmış, vb.)
  2. Makale ilk kez mi yayımlanıyor; daha önce yayımlanmışsa nerede, ne zaman? Aradan geçen zamanda değişikliğe uğramış mı? Makale özgün dilde mi yayımlanmış yoksa çeviri mi? Çeviriyse özgün dilden mi çevrilmiş; kim çevirmiş?
  3. Yayımlandığı mecra ciddi ve saygın mı? Yayımlayan kurum ya da yayınevi nasıl biliniyor?

GÖRÜNÜŞÜ

  1. Makale kaç sayfa? Alt bölümlere ayrılmış mı? Kaç alt bölümden oluşuyor? Alt bölümler adlandırılmış mı? Alt bölümler numaralandırılmış ve/veya başlıklandırılmışsa bunun bir mantığı ve düzeni var mı?
  2. Görsel özellikleri hakkında ne söyleyebiliriz? (Sayfa düzeni, dizgisi, fontların, fotoğrafların, tabloların sunuluşu, vb.)

 “NE SÖYLEDİĞİ”NİN BETİMLENMESİ

  1. Makalenin bütününü 10-15 cümle içinde nesnel olarak temsil etmek için alt bölümlerini ve paragraflarını dikkate alarak “ne söylendiğini-ne anlatıldığını” özetleyelim. Özet cümlelerimizi alt alta listelemek yerine bütünlüklü bir paragraf oluşturalım.

“NE YAPTIĞI”NIN BETİMLENMESİ

  1. Makalenin hangi kısmında ne yapıldığını 10-15 cümle içinde nesnel olarak betimlemek için alt bölümlerini ve paragraflarını dikkate alarak “ne yapıldığını” anlatalım (“sorular soruyor”, “tezini öneriyor”, “yazının planını açıklıyor”, “örnekler veriyor”, “eleştiriyor”, “sonuca varıyor”, vb.). Cümlelerimizi alt alta listelemek yerine bütünlüklü bir paragraf oluşturalım.

KAYNAK KULLANIMI

  1. Makalede kaynaklar ne şekilde sunuluyor? (Dipnot, son not ya da kaynakça sistemiyle; hem dipnot hem kaynakça sistemiyle, vb.) Künye bilgileri düzgün ve kendi içinde tutarlı şekilde yazılmış mı?
  2. Kaç farklı kaynak kullanılmış? Kaynak türleri hakkında neler söyleyebiliriz?
  3. Adı geçen kaynaklarla kaynakçada belirtilenler arasında bire bir uyum var mı? Metinde belirtilip kaynakçada gösterilmeyen ya da kaynakçada belirtilip metinde adı geçmeyen kaynaklar bulunuyor mu? Uyumsuzluk varsa bunun anlaşılabilir bir nedeni var mı?
  4. Kaynaklara gönderme yapan özet, aktarma ve alıntı cümleleri yerli yerinde ve dengeli kullanılmış mı?
  5. Kaynak belirtilmesi gerektiği halde belirtilmeyen yerlere rastlıyor muyuz? Alıntılar yeterli mi? Yoksa fazla mı? Gereksiz yere uzatılan alıntılar var mı? Bazı kaynakların aşırı kullanımına rastlıyor muyuz?
  6. Yazar hangi durumlarda gönderme yaptığı kaynakları özetliyor, ne zaman aktarıyor, ne zaman alıntı yapıyor? Özgün cümlenin yalnızca bir kısmının alındığı (“analitik”) alıntıların işlevi nedir?
  7. Makalenin künye bilgisini bir kaynakçada yer alacak şekilde yazalım.

İÇERİĞİ VE DÜZENLENİŞİ

  1. Makalenin konusunu, tezini ve vardığı sonucu nitelikli bir-iki cümleyle özetleyelim.
  2. Makalenin nasıl bir okur kitlesine hitap ettiğini söyleyebiliriz? (Üniversite öğrencileri, lise düzeyi, konunun uzmanları, her türlü meraklı okur, vb.) Hedef kitlesi açısından kendi içinde tutarlı mı?
  3. Makalenin içeriği ile düzenlenişi birbiriyle uyumlu mu? (Yeterince iyi yazılmamış makalelerde, anlatılanlar karışık bir düzen içinde sunulur. Örneğin, bir alt bölümde anlatılanlar diğerlerinde anlatılanlarla karışır.)
  4. Ele alınan konular peş peşe, alt alta sıralanmış mı, yoksa bölümlemenin bir mantığı ve akışı, bütünlüğü ve sürekliliği var mı?
  5. Giriş ve sonuç kısımları beklentileri karşılayacak nitelikte mi?
  6. Yazar düşüncelerini nesnel ölçütler içinde sunuyor mu? Başkalarının görüşlerine, özellikle karşıt görüşlere yer veriyor mu? Görüşlerini ifade etme tarzının benmerkezci olduğu söylenebilir mi?
  7. Makalede düşünce tekrarına rastlanıyor mu?
  8. Yazarın üslubu hakkında neler söylenebilir? (Mesafeli, esprili, ironik, vb.)
  9. Yazarın dil bilinci hakkında neler söylenebilir? Düşüncelerini anlaşılabilecek şekilde ifade edebiliyor mu? Gereksiz ölçüde uzun ya da dolambaçlı cümlelerle karşılaşılıyor mu? Önemli gramer, imla ve noktalama hatalarına rastlanıyor mu?
  10. Makale, genel olarak, vaat ettiklerini yerine getiriyor mu? Önemli anlam boşluklarına, yanıtsız sorulara rastlanıyor mu? Özgün düşüncelere sahip ve ikna edici olduğu söylenebilir mi?
  11. Makaleyi 5-6 anahtar sözcükle temsil edecek olsak neler kullanılabilir?

TEPKİLERİMİZ

  1. Makalede bilmediğimiz kavram ve sözcükler geçiyor mu? Varsa, hangilerinin anlamını araştırdınız?
  2. Makaleden ne öğrendiniz? Makale, düşüncelerinizde bir fark yarattı mı? Özellikle hangi konuda ne öğrendiniz?
  3. Konu mahallede nasıl biliniyor, mahalleye katkısı nedir? (Mahalle: Alan ve ilgili bölüm)
  4. Makale zihninizde yeni sorular doğurdu mu? Ufkunuzu açtı mı, imkânınız olsaydı yazarına hangi soruları yöneltmek isterdiniz?
  5. Yazarına yöneltmeyi düşündüğünüz en temel soru nedir? (Makaleyi ne anlatmak için yazdınız ve/veya neden bu konuyu yazdınız?

 

Samet Kaşık

tam bir dijital çağ adamı.. ortaçağ’da yaşamış olsaydı muhtemelen melankolik bir edebiyatçı olur, kendini dağlara vurur ya da nehirlere atardı. ama onun bahtına bu çağ düştü, o da dijital medya gurusu oldu, iyi oldu, çok da güzel oldu.

1 comments On Makale Analizi

  • Bilgiye erişimin bu kadar kolaylaştığı zamanlarda aslında bilimsel ve doğru bilgiye nasıl ulaşılması gerektiği zorlayıcı kısım haline geldi. Sadece internet üzerinde yaptığımız bir araştırmada değil, makale analizlerinde de çoklu bilgi arasından yalın bilgiye ulaşmak zor olabiliyor.Yazdığınız sorular bu anlamda çok faydalı, teşekkürler!

Bir Cevap Yazın

Site Footer

%d blogcu bunu beğendi: